PL
Wesprzyj

Herpeswiroza kotów (koci katar): objawy, leczenie i zapobieganie

ArtykułUdostępnij
7 min czytania Ostatnia aktualizacja:

Z PawPedia, encyklopedii życia ze zwierzętami

Zweryfikowano na podstawie źródeł weterynaryjnych

Spis treści

W skrócie

Herpeswirus kotów to jedna z głównych przyczyn kociego kataru – infekcji górnych dróg oddechowych, która powoduje kichanie, wypływ z oczu i nosa oraz gorączkę. Większość dorosłych kotów zdrowieje w ciągu dwóch–trzech tygodni, ale wirus pozostaje w organizmie do końca życia. Zabierz do lekarza weterynarii każdego kota z kocim katarem, a jedź tego samego dnia, jeśli oddycha z otwartym pyszczkiem.

Herpeswirus kotów (koci katar)
Pręgowany kot leży na kremowym kocu z dzianiny na kolanach człowieka, a czyjaś dłoń spoczywa na jego grzbiecie.
Pręgowany kot odpoczywa na kocu na kolanach człowieka
Inne nazwyWirusowe zapalenie nosa i tchawicy kotów
PrzyczynaHerpeswirus kotów typu 1 (FHV-1), jedna z głównych przyczyn kociego kataru
Najbardziej narażoneKocięta; u młodych kociąt zakażenie często przebiega ciężej
Jak się przenosiBliski kontakt, kropelki rozpryskiwane przy kichaniu i wspólne przedmioty, takie jak miski, kuwety i legowiska
Częste objawyKichanie, wydzielina z nosa, zaczerwienione, opuchnięte lub łzawiące oczy, mrużenie oczu, gorączka, zmęczenie i słaby apetyt
RozpoznanieLekarze weterynarii często rozpoznają chorobę na podstawie objawów i badania klinicznego; test PCR z wymazów może potwierdzić obecność wirusa
LeczenieŻadne leczenie nie usuwa wirusa; lekarz weterynarii może zastosować płyny, wspomagane karmienie, lek przeciwwirusowy lub antybiotyki przy wtórnym zakażeniu
RokowanieWiększość dorosłych kotów wraca do zdrowia w ciągu dwóch do trzech tygodni, ale wirus zwykle pozostaje w organizmie do końca życia
ZapobieganieSzczepionka podstawowa dla każdego kota, również niewychodzącego; zmniejsza nasilenie choroby, ale nie zawsze zapobiega zakażeniu
Ryzyko dla ludziWirus zakaża tylko koty; ludzie, psy i inne zwierzęta domowe nie mogą się nim zarazić
Nagły przypadek, gdyOddychanie z otwartym pyskiem lub z dużym wysiłkiem, kocię, które nie je, dorosły kot, który nie je od doby, odwodnienie, zmętniałe lub zamknięte oko albo zapaść

Herpeswirus kotów typu 1 (FHV-1) to jedna z głównych przyczyn kociego kataru – tak potocznie nazywa się zakażenie górnych dróg oddechowych u kotów. Wirus zakaża nos, gardło i oczy. Lekarze weterynarii nazywają tę chorobę także wirusowym zapaleniem nosa i tchawicy kotów. Większość dorosłych kotów wraca do zdrowia w ciągu dwóch do trzech tygodni, ale młode kocięta mogą bardzo ciężko zachorować, a wirus zwykle pozostaje w organizmie do końca życia.

Kaliciwirus kotów wywołuje podobną chorobę, a niektóre koty są zakażone oboma wirusami jednocześnie. Na podstawie samych objawów bywa trudno je od siebie odróżnić. Herpeswirus zwykle silniej atakuje oczy i nos, a kaliciwirus częściej wiąże się z owrzodzeniami w jamie ustnej.

Jak się przenosi

Zakażone koty wydalają wirusa z wydzieliną z oczu, nosa i jamy ustnej. Przenosi się on na inne koty przez bliski kontakt, kropelki rozpryskiwane przy kichaniu i wspólne przedmioty, takie jak miski, kuwety, legowiska i zabawki. Ludzie mogą przenosić go na dłoniach i ubraniach z jednego kota na drugiego.

Objawy pojawiają się zwykle od dwóch do sześciu dni po kontakcie z wirusem. Kot może szerzyć wirusa, zanim zacznie wyglądać na chorego, i jeszcze do około trzech tygodni od wystąpienia objawów. Wirus najłatwiej się szerzy tam, gdzie wiele kotów żyje blisko siebie, na przykład w schroniskach, hodowlach kotów i domach z wieloma kotami.

Wirus zakaża tylko koty. Ludzie, psy i inne zwierzęta domowe nie mogą się nim zarazić. Nie utrzymuje się długo na skórze, a większość domowych środków dezynfekujących i detergentów go zabija, dlatego regularne mycie misek, legowisk i powierzchni pomaga chronić inne koty w twoim domu.

Objawy, na które warto uważać

Większość objawów dotyczy oczu i nosa. Kot może mieć jeden lub kilka z nich:

  • Częste kichanie
  • Wydzielina z nosa, początkowo przejrzysta, później gęsta, żółta lub zielona
  • Zaczerwienione, opuchnięte lub łzawiące oczy, często z wydzieliną
  • Mrużenie oczu, częste mruganie lub trzymanie jednego oka zamkniętego
  • Gorączka, zmęczenie i ukrywanie się
  • Słaby apetyt, często dlatego, że przez zatkany nos kot nie czuje zapachu jedzenia
  • Ślinienie się

Po wystąpieniu objawów choroba trwa zwykle około 10–20 dni. Ciężkie przypadki mogą trwać dłużej. Herpeswirus jest najczęstszą przyczyną zapalenia spojówek u kotów. U niektórych kotów rozwijają się później długotrwałe problemy z oczami, takie jak nawracające owrzodzenia na powierzchni oka, blizny lub zespół suchego oka. U nielicznych pozostaje przewlekle zatkany nos.

Kiedy to nagły przypadek

Wizyta u lekarza weterynarii jest zalecana w przypadku każdego kota z objawami kociego kataru. Niektóre objawy oznaczają, że kot powinien zostać zbadany tego samego dnia:

  • Oddychanie z otwartym pyskiem lub oddech, który wyraźnie wymaga wysiłku
  • Kocię, które przestaje jeść lub ssać albo wydaje się słabe lub wychłodzone
  • Dorosły kot, który nie je od doby lub dłużej
  • Objawy odwodnienia, takie jak zapadnięte oczy lub suche, lepkie dziąsła
  • Zmętniałe oko, oko stale zamknięte lub wyraźny ból oka
  • Skrajne zmęczenie lub zapaść

Kocięta są najbardziej narażone. U młodych kociąt zakażenie często przebiega ciężej, może objąć płuca i być śmiertelne. Owrzodzenia oka również wymagają szybkiej pomocy, ponieważ nieleczone owrzodzenie może trwale uszkodzić oko.

Jak lekarze weterynarii diagnozują i leczą parwowirozę

Lekarze weterynarii często rozpoznają koci katar na podstawie objawów i badania klinicznego. Aby sprawdzić, czy są owrzodzenia, mogą nanieść na oko nieszkodliwy barwnik, dzięki któremu uszkodzone miejsca świecą w niebieskim świetle. Aby potwierdzić obecność wirusa, lekarz weterynarii może pobrać wymazy z oka, nosa lub gardła do testu PCR. Nosiciele wydalają wirusa okresowo, więc wynik ujemny nie zawsze go wyklucza. Badania krwi na przeciwciała nie pozwalają odróżnić zakażenia od szczepienia, dlatego są tu mało przydatne.

Nie ma leczenia, które usuwa wirusa z organizmu. Opieka wspiera kota, podczas gdy jego układ odpornościowy zwalcza zakażenie. W zależności od stanu kota lekarz weterynarii może podać płyny na odwodnienie, pomóc w karmieniu, a w ciężkich przypadkach założyć sondę do karmienia. Nebulizacja solą fizjologiczną lub krople do nosa z solą fizjologiczną mogą pomóc rozrzedzić gęsty śluz. Przy owrzodzeniach oka lub ciężkiej chorobie lekarze weterynarii mogą przepisać przeciwwirusowe krople lub maść do oczu albo lek przeciwwirusowy podawany doustnie. Antybiotyki nie działają na samego wirusa. Lekarze weterynarii przepisują je, gdy bakterie wywołują wtórne zakażenie, co zdarza się często.

W przeszłości często zalecano kotom zakażonym herpeswirusem suplementy z lizyną. Według obecnych wytycznych europejskich specjalistów w dziedzinie medycyny kotów nie ma dobrych dowodów na ich skuteczność, dlatego zapytaj lekarza weterynarii, zanim podasz jakikolwiek suplement. Leki sterydowe mogą reaktywować wirusa, a niektóre leki dla ludzi są toksyczne dla kotów, dlatego podawaj tylko leki przepisane przez lekarza weterynarii.

Opieka nad kotem w domu

Zobacz też

Dobra pielęgnacja pomaga kotu wrócić do zdrowia. Kilka razy dziennie delikatnie usuwaj wydzielinę z oczu i nosa miękkim wacikiem zwilżonym ciepłą wodą, używając nowego wacika do każdego oka. Wilgotne powietrze może pomóc rozrzedzić śluz, więc zapytaj lekarza weterynarii, czy nawilżanie powietrza w pomieszczeniu lub krótkie pobyty w zaparowanej łazience pomogłyby twojemu kotu.

Koty kierują się węchem przy wyborze jedzenia. Lekko podgrzana, intensywnie pachnąca mokra karma może zachęcić do jedzenia kota z zatkanym nosem. Podawaj często małe porcje i trzymaj świeżą wodę w pobliżu. Zapewnij kotu ciepło i spokój, trzymaj go w domu, z dala od innych kotów, i myj ręce po kontakcie z nim. Jeśli kot nadal odmawia jedzenia, powiedz o tym lekarzowi weterynarii, ponieważ koty, które długo nie jedzą, mogą poważnie zachorować.

Nosiciele i zaostrzenia

Po pierwszym zakażeniu wirus ukrywa się w komórkach nerwowych w obrębie głowy i pozostaje tam do końca życia. Niemal każdy zakażony kot staje się nosicielem. Przez większość czasu wirus jest uśpiony, a kot jest zdrowy.

Stres może obudzić wirusa. Częstymi czynnikami wywołującymi są przeprowadzka do nowego domu, pobyt w hotelu dla zwierząt, nowe zwierzę w domu, choroba, uraz lub zabieg chirurgiczny, leki sterydowe oraz poród lub karmienie kociąt. Gdy tak się dzieje, kot ponownie wydala wirusa. U niektórych kotów pojawiają się łagodne objawy, takie jak kichanie lub łzawiące oko. Inne wydalają wirusa bez żadnych objawów i nadal mogą zarażać inne koty.

Stały rytm dnia, bezpieczne kryjówki i powolne oswajanie ze zmianami mogą zmniejszyć ryzyko zaostrzeń. Jeśli zaostrzenia wciąż powracają lub dotyczą oczu, porozmawiaj z lekarzem weterynarii o planie postępowania.

Szczepienia i zapobieganie

Szczepionka przeciw herpeswirusowi kotów jest szczepionką podstawową, co oznacza, że jest zalecana dla każdego kota, również niewychodzącego. Zwykle podaje się ją w szczepionce skojarzonej, która chroni także przed kaliciwirusem i panleukopenią.

Szczepienie zmniejsza nasilenie choroby i może zmniejszyć ilość wydalanego wirusa. Nie zawsze zapobiega zakażeniu, a zaszczepiony kot nadal może zostać nosicielem. Kocięta zwykle otrzymują pierwszą dawkę w wieku od 6 do 9 tygodni, potem kolejne dawki co kilka tygodni aż do wieku około 16 tygodni, a następnie dawkę przypominającą od sześciu miesięcy do roku później. Po tym okresie dorosłe koty zwykle otrzymują dawki przypominające w odstępach od roku do trzech lat, w zależności od ryzyka. Koty w schroniskach, hotelach dla zwierząt lub w domach z wieloma kotami, gdzie panuje duży ruch, mogą być szczepione częściej. Lekarz weterynarii ustali harmonogram dopasowany do twojego kota.

Kocięta otrzymują pewną ochronę z pierwszego mleka matki, ale u niektórych kociąt zanika ona już w wieku sześciu tygodni, zanim seria szczepień zostanie zakończona. Kotka, która jest nosicielką wirusa, może też przekazać go miotowi, ponieważ poród i karmienie mogą obudzić wirusa. Pomaga trzymanie młodych kociąt z dala od nieznanych kotów. Gdy przywozisz do domu nowego kota, trzymaj go oddzielnie od pozostałych kotów przez co najmniej jeden do dwóch tygodni lub dłużej, jeśli tak zaleci lekarz weterynarii. Używaj osobnych misek, kuwet i legowisk i myj ręce po kontakcie z każdym kotem.

Koty z organizacji ratujących zwierzęta i ze schronisk

Koci katar jest bardzo częsty u uratowanych kociąt i u kotów ze schronisk. W dużych grupach kotów nawet połowa zwierząt może w danym momencie wydalać wirusa. Przeprowadzka do nowego domu to także dobrze znany czynnik wyzwalający, dlatego nowo adoptowany kot może zacząć kichać lub mieć łzawiące oczy w pierwszych dniach lub tygodniach u ciebie, nawet jeśli wcześniej wyglądał na zdrowego.

Takie zaostrzenia są często łagodne i mijają, ale warto pokazać kota lekarzowi weterynarii, zwłaszcza gdy chodzi o kocię lub gdy objawy dotyczą oczu. W Paw Squadron po każdej akcji ratunkowej zaczynamy od wizyty u lekarza weterynarii i kąpieli. Przed adopcją każde zwierzę jest badane, leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip. Szczepienie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, ale kot, który już jest nosicielem wirusa, nadal może mieć zaostrzenia w późniejszym życiu. Zabierz książeczkę szczepień kota na pierwszą wizytę u swojego lekarza weterynarii.

Jeśli myślisz o adopcji kota, na stronie Adopcje znajdziesz zwierzęta, które szukają domu, a w FAQ odpowiedzi na częste pytania dotyczące tego procesu.

Źródła

Źródła internetowe

  1. Feline Respiratory Disease Complex (Feline Viral Rhinotracheitis, Feline Calicivirus) · Merck Veterinary Manual (Pet Owner Version)
  2. Herpesvirus Infection in Cats (Feline Viral Rhinotracheitis) · VCA Animal Hospitals
  3. GUIDELINE for Feline Herpesvirus infection · European Advisory Board on Cat Diseases (ABCD)
  4. Feline herpesvirus infection. ABCD guidelines on prevention and management · Thiry E. et al., Journal of feline medicine and surgery (2009)

Encyklopedie

  1. Feline viral rhinotracheitis · Wikipedia

Książki

  1. Sykes JE (ed.). Greene's Infectious Diseases of the Dog and Cat. 5th ed. St. Louis: Elsevier, 2022. ISBN 9780323509343
  2. Алипер Т. И., Непоклонов Е. А., Мухин А. Н. и др.; под ред. Т. И. Алипера. Диагностика и профилактика инфекционных болезней собак и кошек [Diagnosis and Prevention of Infectious Diseases of Dogs and Cats]. Москва: ЗооВетКнига, 2017. ISBN 9785950058103
  3. Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E (eds.). Textbook of Veterinary Internal Medicine: Diseases of the Dog and the Cat. 8th ed. St. Louis: Elsevier, 2016. ISBN 9780323312110
  4. Little SE (ed.). The Cat: Clinical Medicine and Management. St. Louis: Elsevier Saunders, 2012. ISBN 9781437706604
  5. 田中茂男、津曲茂久、鎌田寛、亘敏広. 猫の医学 [Feline Medicine]. 東京: 時事通信出版局, 2011. ISBN 9784788711617

Ten artykuł zawiera ogólne informacje i nie jest poradą weterynaryjną. W sprawach zdrowia swojego zwierzęcia zawsze konsultuj się z lekarzem weterynarii. Niektóre obrazy w dziale PawPedia mogą być wygenerowane przez AI.

Ta strona została ostatnio zaktualizowana 24 października 2026 r.

Zapisz się do naszego newslettera

Wieści z akcji ratunkowych i aktualności od zespołu.