Köpeklerde İshal: Yaygın Nedenler ve Ne Zaman Veterinere Gidilmeli

Sık görülen nedenler

İshal, bağırsakları bir şeyin rahatsız ettiğinin işaretidir. Neden önemsiz de olabilir ciddi de; yalnızca dışkıya bakarak hangisi olduğunu anlamak çoğu zaman zordur. Yaygın nedenler şunlardır.

• Çöp, bozulmuş yiyecek, sofra artıkları ya da yürüyüşlerde bulunan şeyler gibi alışılmadık bir şey yemek
• Mamanın ya da ödül mamalarının aniden değiştirilmesi
• Stres, yolculuk ya da yeni bir eve taşınma
• Yuvarlak kurtlar, kancalı kurtlar ve kamçılı kurtlar gibi bağırsak kurtları
• Giardia ve koksidiler gibi tek hücreli parazitler
• Campylobacter ve Salmonella gibi bakteriyel enfeksiyonlar
• Parvovirüs ve gençlik hastalığı (distemper) gibi viral enfeksiyonlar
• Besin intoleransı ya da besin alerjisi
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Zehirler ya da bağırsakları tahriş eden veya tıkayan yutulmuş bir yabancı cisim
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı, pankreatit, karaciğer hastalığı ya da kanser gibi diğer hastalıklar

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Sorunun bağırsağın hangi bölümünde olduğu, gördüğünüz tabloyu değiştirir. İnce bağırsak etkilendiğinde köpekler çoğu zaman daha büyük miktarlarda yumuşak dışkı yapar ve zamanla kilo kaybedebilir. Kalın bağırsak, yani kolon etkilendiğinde ise köpekler sık sık az miktarda dışkılama eğilimindedir. Ikınabilir, mukus çıkarabilir ya da dışkıda taze kırmızı kan çizgileri görülebilir.

Diğer belirtiler arasında karından guruldama sesleri, fazla gaz, ev içinde kazalar ve acilen dışarı çıkma ihtiyacı bulunur. Siyah, katran gibi dışkı, normal koyu renkli dışkıdan farklı görünür. Bağırsağın daha üst bölümlerinde kanama olduğu anlamına gelebilir ve en iyisi aynı gün bir veteriner hekim tarafından kontrol edilmesidir.

Veterineri aramadan önce ishalin ne zaman başladığını, ne sıklıkla olduğunu ve neye benzediğini not edin. Yeni bir mamayı, ödül mamasını ya da köpeğinizin yemiş olabileceği şeyleri düşünün. Bir fotoğraf ve temiz bir poşet ya da kap içindeki taze dışkı örneği veterinerinize çok yardımcı olur.

Ne zaman acil durumdur

Bu belirtilerden herhangi birini fark ederseniz aynı gün veterinerinize, mesai saatleri dışındaysa bir acil veteriner kliniğine başvurun.

• Dışkıda kan ya da siyah, katran gibi dışkı
• İshalin yanı sıra kusma, özellikle tekrarlıyorsa
• Güçsüzlük, yığılıp kalma ya da alışılmadık yorgunluk
• Yemeyi ya da su içmeyi reddetme
• Kuru, yapışkan diş etleri ya da çökük gözler gibi dehidrasyon belirtileri
• Ağrılı ya da şişmiş karın veya ateş
• Küçük bir yavru köpekte, özellikle aşıları tamamlanmamış bir yavruda ishal
• Köpeğinizin zehir, ilaç ya da yabancı bir cisim yutmuş olma ihtimali

Parvovirüs esas olarak yavru köpekleri ve aşısız köpekleri etkiler. Çoğu zaman halsizlik ve iştahsızlıkla başlar. Bir iki gün içinde kusma ve ishal ortaya çıkar; ishal çoğu zaman kanlıdır. Hayati tehlike taşır ve acil bakım gerektirir. Bir gün önce sağlıklı olan bir köpekte kusmayla birlikte görülen ani kanlı ishal, eskiden hemorajik gastroenterit olarak adlandırılan akut hemorajik ishal sendromuna da işaret edebilir. Küçük ve toy ırklar daha sık etkilenir. Bu köpeklerin çoğu hızlı tedaviyle iyi bir şekilde iyileşir.

İshal iki günden uzun sürerse, tekrarlarsa ya da kilo kaybıyla birlikte görülürse normal bir randevu alın. Yaşlı köpekler ve başka sağlık sorunları olan köpekler için, ishal hafif görünse bile daha erken aramak akıllıca olur.

Hafif vakalarda evde bakım

Evde bakım; canlı, oyuncu, iyi su içen ve yukarıdaki uyarı işaretlerinden hiçbirini göstermeyen yetişkin bir köpek içindir. Bu durumda bile veterinerinizi arayıp tavsiye almanız iyi bir fikirdir.

İshal dehidrasyona yol açabileceği için her zaman taze su bulundurun. Sağlıklı yetişkin bir köpek için veterineriniz kısa bir süre mama vermemeyi ya da hafif bir diyetten veya sindirim sorunları için üretilmiş bir veteriner diyetinden küçük ve sık öğünler önerebilir. Yavru köpeklerde ve toy ırklarda öğün atlandığında düşük kan şekeri (hipoglisemi) gelişebilir; bu nedenle mamayı kısıtlamadan önce veterinerinize danışın.

Bağırsaklar düzelene kadar zengin içerikli ödül mamalarından, yağlı yiyeceklerden, sütten ve kemiklerden kaçınmak en iyisidir. İnsanlar için üretilen ishal ilaçlarından da veterineriniz önermedikçe kaçınmak en iyisidir, çünkü bazıları köpeklere zarar verebilir. Dışkı kıvam kazandığında her zamanki mamayı yaklaşık bir hafta içinde yavaş yavaş yeniden karıştırın. İki gün içinde belirgin bir iyileşme olmazsa ya da köpeğiniz herhangi bir anda hasta görünürse veterinerinizi arayın.

Veteriner hekimler nasıl teşhis ve tedavi eder

Veteriner hekiminiz geçmişi soracak ve köpeğinizi muayene ederek sıvı durumunu, vücut ısısını ve karnını kontrol edecektir. Hafif ve kısa süreli bir ishalde başlangıçta bu yeterli olabilir. Dışkı testi yaygındır, çünkü kurtları, Giardia’yı ve diğer parazitleri araştırır. Bazı parazitler aralıklı olarak atıldığından testin birkaç gün boyunca tekrarlanması gerekebilir. Kusması ya da kanlı ishali olan yavru köpeklere çoğu zaman parvovirüs testi yapılır.

Köpek oldukça hastaysa ya da sorun devam ederse veteriner hekim kan testleri, röntgen ya da ultrason taraması önerebilir. Haftalarca süren ishalde birkaç hafta süren özel bir diyet denemesi, bazen de bağırsağın kamerayla incelenmesi ve küçük doku örnekleri alınması gerekebilir.

Tedavi nedene bağlıdır. Dehidrasyonu düzeltmek için deri altından ya da hastanede damar yoluyla serumla verilen sıvıları içerebilir. Kolay sindirilen bir diyet, parazit tedavisi, probiyotikler, ek lif ve bulantıyı hafifleten ilaçlar da yaygındır. Veteriner hekimler için hazırlanmış 2024 tarihli bir Avrupa kılavuzu, köpek yalnızca hafif hastaysa, dışkıda biraz kan olsa bile ani ishal için antibiyotik kullanılmamasını önerir. Antibiyotikler ciddi şekilde hasta olan köpeklere ayrılır ve köpeğinizin bunlara ihtiyacı olup olmadığına veteriner hekiminiz karar verir. Parvovirüs gibi ağır bir hastalığı olan köpeklerin çoğu zaman hastanede yatması gerekir.

Diğer evcil hayvanlara ve insanlara bulaşma

İshalin bazı nedenleri bulaşıcıdır. Parvovirüs köpekler arasında dışkı yoluyla ve ayakkabı, mama kabı ve yatak gibi dışkıyla temas eden nesneler aracılığıyla yayılır. Giardia kistleri dışkıyla atıldıkları anda başka bir hayvanı enfekte edebilir. Kurt yumurtaları ve larvaları, köpeklerin dışkı bıraktığı toprak ve çimenlerde birikir ve diğer köpekler onları oradan alır.

Bu mikropların birkaçı insanları da enfekte edebilir. Campylobacter ve Salmonella köpeklerden insanlara geçebilir ve sağlıklı görünen bir köpek de bunları taşıyabilir. Yuvarlak kurtlar ve kancalı kurtlar, sıklıkla toprakta ve kumda oynayan çocuklar için özel bir risk oluşturur. Giardia’ya yakalanan insanların çoğu bunu başka insanlardan alır; köpeklerden kaynaklanan vakaların ise nadir olduğu düşünülmektedir.

İyi hijyen riski düşük tutar. Dışkıyı hemen toplayın, ev içindeki kazaları temizlerken tek kullanımlık eldiven takın ve alanı dezenfekte edin. Ardından, ayrıca mama kaplarına ve oyuncaklara dokunduktan sonra ellerinizi yıkayın. Veterineriniz sorun kalmadığını söyleyene kadar ishalli bir köpeği küçük yavru köpeklerden ve aşısız köpeklerden uzak tutun. Küçük çocukların ve bağışıklık sistemi zayıflamış kişilerin yanında ekstra dikkatli olun. Köpeğiniz Giardia için tedavi ediliyorsa veteriner hekiminiz tüylerdeki kistleri temizlemek için tedavinin sonunda bir banyo önerebilir. Belirtiler, tedavi ve evde temizlik için köpek ve kedilerde Giardia rehberimize bakın.

Korunma

Bazı vakalar önlenemez. Birkaç basit alışkanlık riski azaltır. Mamayı yavaş yavaş değiştirin; yeni mamayı yaklaşık bir hafta boyunca eskisine karıştırarak geçiş yapın. Çöpü, sofra artıklarını, kemikleri ve zehirli yiyecekleri ulaşamayacağı yerde tutun ve yürüyüşlerde yerden bir şeyler toplayıp yemesine dikkat edin. Taze, temiz su verin ve su birikintilerinden ya da göletlerden su içmesini engellemeye çalışın. Çiğ et diyetleri, Salmonella gibi hem köpekleri hem de insanları hasta edebilen mikropları taşıyabilir. Parvovirüse ve gençlik hastalığına (distemper) karşı koruma dahil aşıları güncel tutun. Veterinerinizin önerdiği parazit kontrol planını ve dışkı kontrollerini uygulayın ve köpeğinizin dışkısını hemen toplayın.

Sahiplenme ya da uzun bir yolculuğun ardından

Yeni bir ev her köpek için büyük bir değişikliktir. Uzun bir yolculuk, yeni insanlar, yeni bir rutin ve yeni mama bağırsakları bozabilir. Köpeğinizin daha önce yediği mamayı isteyin ve seçtiğiniz mamaya yavaş yavaş geçin. Birçok veteriner hekim, canlı ve yetişkin bir köpekte hafif yumuşak dışkıyı bir gün kadar gözlemlemeyi uygun bulur. İki günden uzun sürerse ya da herhangi bir uyarı işareti görürseniz veterinerinizi arayın.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan muayene edilir; her birine iç parazit tedavisi ile pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce her hayvan ayrıca aşılanır ve her birine mikroçip takılır. Buna rağmen bazı parazitler aralıklı olarak atılır ve tek bir testte gözden kaçabilir. Barınaklarda ya da köpek pansiyonlarında yaşamış köpeklerin Giardia taşıma olasılığı da daha yüksektir. Köpeğiniz geldikten sonra ishal devam ederse kendi veterinerinizde yeni bir dışkı testi yaptırmak mantıklı bir adımdır.

Yeni bir köpeğin eve alışmasına dair daha fazla pratik rehber için PawPedia’ya göz atın. Bizden sahiplenmeyle ilgili soruları SSS sayfamızda yanıtlıyoruz.