PL
Wesprzyj

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP): objawy, diagnostyka i leczenie

ArtykułUdostępnij
7 min czytania Ostatnia aktualizacja:

Z PawPedia, encyklopedii życia ze zwierzętami

Zweryfikowano na podstawie źródeł weterynaryjnych

Spis treści

W skrócie

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów (FIP) to poważna choroba wywoływana przez zmienioną postać bardzo powszechnego koronawirusa kotów. Leki przeciwwirusowe pozwalają dziś wyzdrowieć większości kotów z FIP. Szybko zgłoś się do lekarza weterynarii przy nawracającej gorączce, słabym apetycie, utracie masy ciała lub powiększonym brzuchu, a tego samego dnia przy utrudnionym oddychaniu, drgawkach lub nagłej ślepocie.

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów
Srebrny pręgowany kot leży na stole do badań, a osoba w morskim uniformie medycznym przykłada mu stetoskop do boku.
Pręgowany kot badany stetoskopem
Inne nazwyFIP
PrzyczynaZmieniona postać koronawirusa kotów – bardzo częstego wirusa, który u większości kotów nie wywołuje żadnych objawów albo jedynie łagodną biegunkę
Typowy wiekGłównie młode koty; około 8 na 10 przypadków dotyczy kotów w wieku poniżej 2 lat
Jak się przenosiSama choroba FIP rzadko przenosi się między kotami; u każdego chorego kota rozwija się ona zwykle z jego własnego, zmienionego wirusa
Częste objawyNawracająca gorączka, słaby apetyt, utrata masy ciała, obrzmiały brzuch, utrudniony oddech, zmętniałe oczy lub chwiejny chód
RozpoznanieNie ma jednego prostego badania krwi; lekarze weterynarii łączą kilka różnych przesłanek
LeczenieLeki przeciwwirusowe, takie jak remdesiwir lub GS-441524, według planu ustalonego przez lekarza weterynarii, zwykle przez 6–12 tygodni
RokowanieWedług wytycznych ekspertów do zdrowia wraca ponad 85% leczonych kotów
ZapobieganieOgraniczanie kontaktu z koronawirusem kotów i utrzymywanie niskiego poziomu stresu
Ryzyko dla ludziKoronawirus kotów nie przenosi się z kotów na ludzi
Nagły przypadek, gdyUtrudniony oddech lub oddychanie z otwartym pyskiem, drgawki, zapaść, nagła ślepota, całkowity brak jedzenia przez dobę, szybko powiększający się brzuch z osłabieniem

Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów, czyli FIP, to poważna choroba wywoływana przez zmienioną postać bardzo powszechnego kociego wirusa. Przez dziesięciolecia niemal zawsze kończyła się śmiercią. Leki przeciwwirusowe to zmieniły i obecnie większość kotów z FIP może wrócić do zdrowia.

Ten poradnik wyjaśnia, co zwykle zauważają opiekunowie, kiedy trzeba pilnie udać się do lekarza weterynarii, jak lekarze weterynarii zazwyczaj potwierdzają chorobę i jak zmniejszyć ryzyko w domach, w których mieszka kilka kotów.

Jak rozwija się FIP

Punktem wyjścia FIP jest koronawirus kotów. Ten wirus jest bardzo powszechny, zwłaszcza tam, gdzie wiele kotów mieszka razem. U większości kotów pozostaje w jelitach i nie wywołuje żadnych objawów albo powoduje jedynie łagodną, przemijającą biegunkę.

Koty zwykle zarażają się nim przez kał innych kotów, najczęściej za pośrednictwem wspólnej kuwety. Wirus może być też przenoszony na żwirku, posłaniach i innych przedmiotach. Kocięta często zarażają się nim od matki lub innych dorosłych kotów, gdy mają kilka tygodni.

U niewielkiej części zakażonych kotów wirus zmienia się wewnątrz organizmu. Zmieniona postać może rozprzestrzeniać się po organizmie wewnątrz białych krwinek. Odpowiedź własnego układu odpornościowego kota na tę postać wywołuje niszczący stan zapalny i to właśnie on powoduje chorobę. U większości zakażonych kotów FIP nigdy się nie rozwija. Szacuje się, że rozwija się u około 5–10% z nich.

FIP może przebiegać bardzo różnie u poszczególnych kotów. W postaci mokrej, czyli wysiękowej, płyn gromadzi się w jamie brzusznej, w klatce piersiowej lub w obu tych miejscach. W postaci suchej, czyli niewysiękowej, stan zapalny obejmuje narządy takie jak oczy, mózg, wątroba, nerki lub jelita. Niektóre koty mają objawy obu postaci, a obraz choroby może się z czasem zmieniać.

Koty najbardziej narażone

FIP to głównie choroba młodych kotów. Około 8 na 10 przypadków dotyczy kotów w wieku poniżej 2 lat, a mniej więcej połowa – kociąt młodszych niż 7 miesięcy. Nieco wyższe ryzyko mają też koty starsze niż 10 lat.

Ryzyko zwiększa życie w dużej grupie kotów, na przykład w schronisku, hodowli albo w organizacji ratującej wiele zwierząt. Wyższe ryzyko dotyczy też kotów rasowych, samców oraz kotów zakażonych wirusem białaczki kotów (FeLV) lub wirusem niedoboru immunologicznego kotów (FIV). Swoją rolę odgrywa również stres. FIP często pojawia się po stresującej zmianie, takiej jak przeprowadzka do nowego domu, pobyt w schronisku lub operacja.

Dlatego o FIP mówi się w kontekście uratowanych i niedawno adoptowanych kotów. Młody kot z zatłoczonego miejsca, który właśnie zmienił dom, łączy w sobie kilka czynników ryzyka naraz. Większość takich kotów pozostaje zdrowa. Mimo to gorączka, słaby apetyt lub utrata masy ciała w pierwszych miesiącach po adopcji są powodem do szybkiej wizyty u lekarza weterynarii.

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel, a przed adopcją każde zwierzę jest badane, leczone, szczepione i otrzymuje mikroczip. Żaden test nie przewidzi, u którego kota rozwinie się później FIP, dlatego dobrze, aby osoby adoptujące znały objawy.

Objawy, na które warto uważać

Wczesne objawy są często niejednoznaczne i mogą pojawiać się i ustępować. Opiekunowie najczęściej zauważają niektóre z poniższych.

  • Nawracająca gorączka, która nie ustępuje po podaniu antybiotyków
  • Zmęczenie i mniejsze zainteresowanie zabawą
  • Słaby apetyt lub odmowa jedzenia
  • Utrata masy ciała
  • Obrzmiały, zaokrąglony brzuch z powodu gromadzenia się płynu
  • Szybki lub utrudniony oddech, gdy płyn gromadzi się w klatce piersiowej
  • Żółtawe zabarwienie dziąseł, skóry lub białek oczu
  • Zmętniałe oczy, krew wewnątrz oka lub problemy ze wzrokiem
  • Chwiejny chód, zmiany w zachowaniu lub drgawki

Postać mokra zwykle nasila się w ciągu kilku dni lub tygodni. Postać sucha rozwija się zazwyczaj wolniej, w ciągu tygodni lub miesięcy. Ponieważ objawy te pokrywają się z objawami wielu innych chorób, lekarz weterynarii może potrzebować więcej niż jednej wizyty i kilku badań, aby postawić diagnozę.

Kiedy to nagły przypadek

Niektóre objawy wymagają wizyty u lekarza weterynarii tego samego dnia. Jeśli twój kot ma którykolwiek z nich, najlepiej od razu skontaktować się z lekarzem weterynarii lub całodobową lecznicą weterynaryjną.

  • Oddychanie z wysiłkiem, oddychanie z otwartym pyskiem lub szybki oddech w spoczynku
  • Drgawki, zapaść lub nagłe trudności ze staniem lub chodzeniem
  • Nagła ślepota lub krew widoczna wewnątrz oka
  • Całkowity brak jedzenia przez dobę, zwłaszcza u kociaka
  • Szybko powiększający się brzuch połączony z osłabieniem

Płyn w klatce piersiowej może bardzo szybko utrudnić oddychanie. Lekarz weterynarii może odciągnąć płyn, aby kotu łatwiej się oddychało, podczas gdy trwają dalsze badania.

Jak lekarze weterynarii rozpoznają FIP

Nie istnieje jedno proste badanie krwi na FIP. Dodatni wynik testu na przeciwciała przeciw koronawirusowi pokazuje jedynie, że kot kiedyś zetknął się z wirusem, co dotyczy wielu zdrowych kotów. Zamiast tego lekarze weterynarii łączą kilka różnych przesłanek.

Zaczynają od wieku kota, wywiadu i pełnego badania klinicznego. Badania krwi często pokazują obraz pasujący do FIP, na przykład wysoki poziom białek zwanych globulinami, niski poziom albumin oraz zmiany w białych i czerwonych krwinkach. Badanie USG może wykazać obecność płynu, powiększone węzły chłonne lub zmiany w narządach.

Jeśli w jamie brzusznej lub klatce piersiowej jest płyn, bardzo pomocne jest pobranie jego próbki. Płyn przy FIP jest zwykle żółty, lepki i bogaty w białko. Laboratorium może szukać wirusa w płynie za pomocą testu PCR lub specjalnego barwienia komórek. Gdy płynu nie ma, lekarz weterynarii może pobrać cienką igłą niewielką próbkę z zajętego narządu lub węzła chłonnego. U kotów, które mają wyłącznie objawy oczne lub neurologiczne, rozpoznanie może być trudniejsze i może wymagać dodatkowych badań. Za rozpoznaniem może też przemawiać szybka poprawa po rozpoczęciu leczenia.

Leczenie dziś

Zobacz też

Do niedawna lekarze weterynarii mogli zaproponować jedynie opiekę paliatywną. Leki przeciwwirusowe to zmieniły. Leki takie jak remdesiwir i blisko z nim spokrewniony GS-441524 uniemożliwiają wirusowi namnażanie się. Według wytycznych ekspertów do zdrowia wraca ponad 85% leczonych kotów.

Obecnie większość kotów przyjmuje lek doustnie. Bardzo chore koty mogą na początku dostawać zastrzyki. U wielu kotów poprawa zaczyna się w ciągu kilku dni. Gorączka spada, wraca apetyt i energia.

Leczenie trwa zwykle od 6 do 12 tygodni. Przez lata standardem było 12 tygodni. Nowsze badania pokazują, że u wielu kotów 6-tygodniowa kuracja może działać równie dobrze, co uwzględniają najnowsze wytyczne ekspertów. Koty z zajęciem oczu lub mózgu mogą wymagać innego planu leczenia. Lekarz weterynarii ustala długość leczenia na podstawie postaci FIP i reakcji kota na leczenie.

Na początku często potrzebne jest leczenie wspomagające. Może ono obejmować odciąganie płynu, płynoterapię przy odwodnieniu, leki przeciw nudnościom i pomoc w jedzeniu. Regularne kontrole z badaniami krwi pozwalają lekarzowi weterynarii śledzić postępy i zdecydować, kiedy zakończyć leczenie. U niektórych kotów po zakończeniu leczenia dochodzi do nawrotu, dlatego wizyty kontrolne zwykle trwają jeszcze przez pewien czas.

Legalny dostęp do tych leków przeciwwirusowych różni się w zależności od kraju. W niektórych miejscach lekarze weterynarii mogą przepisywać legalne postacie tych leków. W innych opiekunowie natrafiają na nieuregulowane produkty sprzedawane w internecie, których skład i jakość nie są kontrolowane. Zaleca się omówienie możliwości z lekarzem weterynarii i przestrzeganie pełnego planu leczenia ustalonego przez lekarza.

Inne zwierzęta domowe i ludzie

Sama choroba FIP rzadko przenosi się z jednego kota na drugiego, ponieważ u każdego chorego kota rozwija się ona zwykle z jego własnego, zmienionego wirusa. Kot z FIP może jednak nadal być nosicielem koronawirusa kotów i wydalać go z kałem, tak jak wiele zdrowych kotów. Inne koty w tym samym domu najprawdopodobniej miały już z nim kontakt. Lekarz weterynarii doradzi, czy w twoim domu warto zastosować osobne kuwety lub inne środki.

Psy nie chorują na FIP. Koronawirus kotów nie przenosi się z kotów na ludzi i jest to inny wirus niż ten, który wywołuje COVID-19.

Jak zmniejszyć ryzyko w domu

Nie ma niezawodnego sposobu na szczepienie przeciw FIP. W niektórych krajach sprzedawana jest szczepionka, ale nie wykazano, aby dobrze chroniła, a wytyczne dotyczące szczepień kotów określają ją jako ogólnie niezalecaną. Profilaktyka polega na ograniczaniu kontaktu z koronawirusem kotów i utrzymywaniu niskiego poziomu stresu.

W domach z kilkoma kotami zwykle zaleca się następujące kroki.

  • Jedna kuweta na każdego kota plus jedna dodatkowa
  • Usuwanie nieczystości co najmniej raz dziennie i regularne mycie kuwet
  • Kuwety ustawione z dala od misek z jedzeniem i wodą
  • Małe grupy, najlepiej nie więcej niż trzy koty w jednym pomieszczeniu
  • Powolne zapoznawanie nowych kotów i unikanie przegęszczenia

Większość domowych środków dezynfekujących inaktywuje koronawirusa kotów, dlatego pomaga regularne czyszczenie kuwet, misek i posłań.

Jeśli po adopcji młodego kota zauważysz którykolwiek z powyższych objawów, warto udać się do lekarza weterynarii i wspomnieć o możliwości FIP. Wczesne rozpoznanie daje leczeniu największą szansę na powodzenie. Więcej poradników o zdrowiu kotów przeczytasz w dziale PawPedia, a odpowiedzi dotyczące adopcji znajdziesz w naszym FAQ.

Źródła

Źródła internetowe

  1. Feline Infectious Peritonitis (FIP) · Merck Veterinary Manual (Pet Owner Version)
  2. Feline Infectious Peritonitis · VCA Animal Hospitals
  3. Updated: FIP guidelines · European Advisory Board on Cat Diseases (ABCD)
  4. Posts for Category: FIP · American Association of Feline Practitioners
  5. 2022 AAFP/EveryCat Feline Infectious Peritonitis Diagnosis Guidelines · Thayer V. et al., Journal of feline medicine and surgery (2022)
  6. Feline Infectious Peritonitis: European Advisory Board on Cat Diseases Guidelines · Tasker S. et al., Viruses (2023)
  7. Update on Treatment of Feline Infectious Peritonitis: European Advisory Board on Cat Diseases (ABCD) Guidelines · Tasker S. et al., Viruses (2026)

Encyklopedie

  1. Feline infectious peritonitis · Wikipedia

Książki

  1. Sykes JE (ed.). Greene's Infectious Diseases of the Dog and Cat. 5th ed. St. Louis: Elsevier, 2022. ISBN 9780323509343
  2. Алипер Т. И., Непоклонов Е. А., Мухин А. Н. и др.; под ред. Т. И. Алипера. Диагностика и профилактика инфекционных болезней собак и кошек [Diagnosis and Prevention of Infectious Diseases of Dogs and Cats]. Москва: ЗооВетКнига, 2017. ISBN 9785950058103
  3. Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E (eds.). Textbook of Veterinary Internal Medicine: Diseases of the Dog and the Cat. 8th ed. St. Louis: Elsevier, 2016. ISBN 9780323312110
  4. Little SE (ed.). The Cat: Clinical Medicine and Management. St. Louis: Elsevier Saunders, 2012. ISBN 9781437706604
  5. 田中茂男、津曲茂久、鎌田寛、亘敏広. 猫の医学 [Feline Medicine]. 東京: 時事通信出版局, 2011. ISBN 9784788711617

Ten artykuł zawiera ogólne informacje i nie jest poradą weterynaryjną. W sprawach zdrowia swojego zwierzęcia zawsze konsultuj się z lekarzem weterynarii. Niektóre obrazy w dziale PawPedia mogą być wygenerowane przez AI.

Ta strona została ostatnio zaktualizowana 30 września 2026 r.

Zapisz się do naszego newslettera

Wieści z akcji ratunkowych i aktualności od zespołu.