Niedoczynność tarczycy u psów: objawy, diagnostyka i leczenie

Co dzieje się z tarczycą

Tarczyca to niewielki gruczoł na szyi, złożony z dwóch płatów. U ponad 95 procent chorych psów problem dotyczy samego gruczołu. Za większość przypadków odpowiadają dwie przyczyny. W limfocytarnym zapaleniu tarczycy układ odpornościowy atakuje tkankę tarczycy i powoli ją niszczy. W idiopatycznym zaniku tarczycy jej tkanka stopniowo zanika i jest zastępowana tkanką tłuszczową, a przyczyna tego procesu nie jest znana.

Uszkodzenie narasta powoli, dlatego objawy zwykle pojawiają się stopniowo. Zapalenie tarczycy często występuje rodzinnie. Rzadsze przyczyny to nowotwory tarczycy, problemy z przysadką – gruczołem u podstawy mózgu – oraz wady wrodzone. Szczenięta urodzone z obniżoną czynnością tarczycy mogą słabo rosnąć, pozostawać małe oraz wolno rozwijać się fizycznie i umysłowo.

Psy najbardziej narażone

U większości psów chorobę rozpoznaje się między 4. a 10. rokiem życia, często około 6. lub 7. roku. Psy średnie i duże chorują częściej niż małe. Do ras o podwyższonym ryzyku należą golden retriever, doberman, seter irlandzki i angielski, beagle, bokser, jamnik, cocker spaniel, sznaucer miniaturowy i airedale terier. Chorować mogą także psy mieszańce. Samce i samice chorują mniej więcej równie często, choć wysterylizowane suki i wykastrowane samce mogą mieć nieco wyższe ryzyko.

Objawy, na które warto uważać

Ponieważ zmiany następują stopniowo, łatwo pomylić je z normalnym starzeniem się. Oto objawy, które opiekunowie zauważają najczęściej.

• Przybieranie na wadze bez zwiększenia ilości jedzenia
• Zmęczenie, apatia i mniejsze zainteresowanie spacerami lub zabawą
• Szukanie ciepłych miejsc i niechęć do zimna
• Sucha, matowa sierść, obfite linienie i powolne odrastanie sierści po strzyżeniu
• Przerzedzenie sierści lub łyse placki, często po obu stronach tułowia, na tylnej powierzchni ud lub na ogonie
• Ciemniejsza skóra w miejscach przerzedzenia sierści
• Nawracające zakażenia skóry i zapalenia uszu
• Pogrubiała skóra na czole i pysku, przez którą pysk może wyglądać na opuchnięty

Sama utrata sierści zwykle nie powoduje świądu. Jeśli twój pies często się drapie, w grę mogą wchodzić także zakażenie skóry, pchły, roztocza lub alergie, które wymagają osobnego leczenia.

Rzadsze objawy to zwolniona akcja serca, osłabienie lub chwiejny chód, opadanie jednej strony pyska, zwracanie pokarmu wkrótce po jedzeniu, zmiana szczekania lub głośny oddech oraz problemy z płodnością u psów, które nie są wysterylizowane ani wykastrowane. Żaden z tych objawów sam w sobie nie dowodzi problemu z tarczycą. Wiele innych chorób daje podobny obraz, dlatego tak ważne są badania.

Kiedy to nagły przypadek

Niedoczynność tarczycy jest zwykle chorobą przewlekłą, rozwijającą się powoli. W rzadkich przypadkach ciężka, nieleczona choroba prowadzi do przełomu zwanego śpiączką w przebiegu obrzęku śluzowatego. Pies staje się skrajnie apatyczny, następnie przestaje reagować, a jego temperatura ciała i tętno spadają. Ten stan wymaga natychmiastowej pomocy weterynaryjnej w trybie nagłym. Pilna pomoc jest zalecana także w przypadku każdego psa, u którego dochodzi do zapaści lub który walczy o oddech. Pies, który wciąż zwraca pokarm, powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii tego samego dnia.

Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę

Nie ma jednego idealnego testu, dlatego lekarze weterynarii łączą informacje z wywiadu, wyniki badania klinicznego i kilka wyników badań krwi. Rutynowe badania krwi często wykazują podwyższony cholesterol, a czasem łagodną niedokrwistość. Takie wyniki budzą podejrzenie, ale nie potwierdzają rozpoznania.

Pierwszym badaniem tarczycy jest zwykle pomiar całkowitej T4, głównego hormonu wydzielanego przez ten gruczoł. Prawidłowy wynik sprawia, że niedoczynność tarczycy jest znacznie mniej prawdopodobna. Niski wynik trudniej zinterpretować. Wiele innych chorób może obniżać T4 u psa, którego tarczyca działa prawidłowo. Lekarze weterynarii nazywają to zespołem eutyreozy chorobowej. To samo mogą powodować niektóre leki, w tym steroidy, część leków przeciwpadaczkowych i niektóre antybiotyki. Charty, takie jak greyhoundy, mają też naturalnie niższy poziom hormonów tarczycy niż większość ras.

Aby potwierdzić rozpoznanie, lekarz weterynarii może zlecić dodatkowe badania. Wolna T4 mierzona metodą dializy równowagowej jest bardziej swoista. TSH to hormon przysadki, który pobudza tarczycę do pracy. U chorych psów często jest podwyższony, choć nie u wszystkich. Przeciwciała przeciwtarczycowe wskazują na zapalenie tarczycy. Niektórzy lekarze weterynarii oceniają też gruczoł za pomocą USG.

Jeśli twój pies choruje na coś innego, lekarz weterynarii może zaproponować, by z badaniami poczekać do jego wyzdrowienia. Niedoczynność tarczycy uważa się za jedną z chorób najczęściej błędnie rozpoznawanych u psów, dlatego staranna diagnostyka pomaga uniknąć dożywotniego leczenia, którego pies nie potrzebuje. Powiedz lekarzowi weterynarii o wszystkich lekach i suplementach, które przyjmuje twój pies, ponieważ niektóre z nich mogą wpływać na wyniki.

Leczenie i codzienne życie

Leczenie polega na zastąpieniu brakującego hormonu syntetycznym hormonem tarczycy – lewotyroksyną. Zwykle podaje się ją doustnie w tabletce raz lub dwa razy dziennie, zgodnie z zaleceniem lekarza weterynarii. Większość psów potrzebuje tego leku do końca życia.

Energia i czujność często poprawiają się w ciągu około dwóch tygodni. Sierść, skóra i masa ciała zmieniają się wolniej, co może potrwać kilka miesięcy. Jeśli po tym czasie poprawa jest niewielka, ponownie porozmawiaj z lekarzem weterynarii, ponieważ może być konieczne ponowne przeanalizowanie diagnozy lub dawki.

Lekarz weterynarii zwykle powtarza badanie krwi kilka tygodni po rozpoczęciu leczenia i ponownie, jeśli dawka się zmieni. Gdy poziom hormonu się ustabilizuje, kontrole są często potrzebne raz lub dwa razy w roku. Zapytaj lekarza weterynarii, kiedy podać lek w dniu badania krwi. Kilka nawyków ułatwia leczenie w domu.

• Podawaj lek codziennie w ten sam sposób: zawsze z jedzeniem albo zawsze bez niego.
• Jeśli pominiesz dawkę, zapytaj lekarza weterynarii, co zrobić, i nie podawaj dwóch dawek naraz.
• Miej zapas leku pod ręką, aby leczenie nie zostało przerwane.
• Porozmawiaj z lekarzem weterynarii, zanim odstawisz lek lub zmienisz dawkę.
• Gdy energia wraca, ustal z lekarzem weterynarii wielkość porcji i ruch, które pomogą zmniejszyć masę ciała.

Nadmiar hormonu tarczycy rzadko zdarza się u leczonych psów. Objawy to silne dyszenie, niepokój, zwiększone pragnienie i oddawanie większej ilości moczu, utrata masy ciała oraz szybkie bicie serca. Jeśli je zauważysz, skontaktuj się z lekarzem weterynarii po poradę.

Rokowanie jest dobre. Przy trafnej diagnozie i regularnej kontroli leczenie rzadko zawodzi, a u większości psów wraca energia i odrasta sierść.

Zapobieganie i hodowla

Nie jest znany sposób zapobiegania niedoczynności tarczycy u konkretnego psa. Ponieważ zapalenie tarczycy często występuje rodzinnie, znaczenie mają decyzje hodowlane. W ramach programów badań przesiewowych psy hodowlane bada się pod kątem czynności tarczycy i przeciwciał przeciwtarczycowych, a badania powtarza się przez kilka lat, ponieważ postać autoimmunologiczna zwykle pojawia się między 2. a 5. rokiem życia. Na podstawie wyników hodowcy mogą dobierać pary tak, by zmniejszyć ryzyko u szczeniąt.

W przypadku twojego psa regularne badania kontrolne i ważenie go co kilka miesięcy pomagają tobie i lekarzowi weterynarii wcześnie zauważyć powolne zmiany.

Inne zwierzęta domowe i ludzie

Niedoczynność tarczycy nie jest zaraźliwa. Nie może przenieść się na inne psy, koty ani ludzi. Choroby tarczycy występują także u ludzi, ale ludzie nie zarażają się nimi od swoich zwierząt.

U kotów niedoczynność tarczycy rzadko rozwija się samoistnie. Zwykle pojawia się po leczeniu nadczynności tarczycy, która jest inną chorobą.

Psy świeżo adoptowane i uratowane

W Paw Squadron pierwsze przystanki po każdej akcji ratunkowej to lekarz weterynarii i kąpiel. Każde zwierzę jest badane, odrobaczane i przechodzi zabieg przeciw pchłom i innym pasożytom. Przed adopcją każde zwierzę otrzymuje też szczepienia i mikroczip.

Uratowany pies może na początku mieć rzadką lub plackowatą sierść, zakażenia skóry, mało energii albo zmienioną masę ciała. Objawy te mają wiele przyczyn, w tym pasożyty, złe odżywianie, stres i choroby skóry. Badania tarczycy są też mniej wiarygodne, gdy pies choruje lub wraca do zdrowia, dlatego lekarze weterynarii zwykle najpierw zajmują się innymi problemami. Jeśli matowa sierść, brak energii lub przybieranie na wadze utrzymują się, gdy twój pies jest już zdrowy, zaaklimatyzowany i dobrze je, zapytaj lekarza weterynarii, czy warto zbadać tarczycę.

Jeśli adoptujesz psa, który ma już postawioną diagnozę, przygotuj się na codzienne podawanie leków i regularne badania krwi do końca życia. Zabierz całą dokumentację na pierwszą wizytę, aby nowy lekarz weterynarii znał historię choroby. Zwierzęta szukające domu poznasz na naszej stronie Adopcje, a więcej poradników o zdrowiu znajdziesz w dziale PawPedia.