Chłoniak u kotów: objawy, diagnostyka i leczenie
Z PawPedia, encyklopedii życia ze zwierzętami
Zweryfikowano na podstawie źródeł weterynaryjnych
Spis treści
W skrócie
Chłoniak to nowotwór białych krwinek i nowotwór najczęściej diagnozowany przez lekarzy weterynarii u kotów, zwykle w przewodzie pokarmowym. Objawy to utrata masy ciała, powtarzające się wymioty lub biegunka i brak energii, a wiele kotów reaguje na leczenie. Natychmiast zabierz kota do lekarza weterynarii, jeśli oddycha z otwartym pyszczkiem lub z wysiłkiem.

| Przyczyna | U wielu kotów nie udaje się ustalić jednej przyczyny; regularne narażenie na dym tytoniowy wiąże się z większym ryzykiem chłoniaka jelitowego |
|---|---|
| Dotyczy | Najczęściej przewód pokarmowy; chłoniak jelitowy stanowi około 50–70 procent przypadków |
| Najbardziej narażone | Koty zakażone wirusem białaczki kotów (FeLV), które według europejskich wytycznych dotyczących chorób kotów mają około 60 razy większe ryzyko zachorowania na chłoniaka |
| Typowy wiek | W chwili rozpoznania często w wieku 10–12 lat, ale może wystąpić w każdym wieku |
| Jak się przenosi | Nie jest zaraźliwy; kot nie może przenieść nowotworu na inne koty, psy ani ludzi |
| Częste objawy | Utrata masy ciała, czasem mimo że kot nadal je |
| Rozpoznanie | Lekarz weterynarii potwierdza go na podstawie próbki komórek lub tkanki pobranej cienką igłą lub podczas biopsji |
| Leczenie | Planowane przez lekarza weterynarii: zwykle steryd i chemioterapeutyk w tabletkach przy chłoniaku jelitowym o niskim stopniu złośliwości, chemioterapia w zastrzykach przy wysokim stopniu złośliwości |
| Rokowanie | Wiele przypadków można leczyć, a niektóre koty żyją jeszcze latami po rozpoznaniu |
| Zapobieganie | Zapytaj lekarza weterynarii o szczepionkę przeciw FeLV, zalecaną dla kociąt oraz dorosłych kotów narażonych na kontakt z wirusem |
| Nagły przypadek, gdy | Oddychanie z otwartym pyszczkiem, szybki oddech w spoczynku, oddychanie z wysiłkiem, zapaść, napad drgawek lub kilkukrotne wymioty w ciągu jednego dnia |
Chłoniak to nowotwór, który lekarze weterynarii najczęściej rozpoznają u kotów. Może rozwinąć się w jelitach, klatce piersiowej, nerkach, nosie lub niemal w każdym innym miejscu ciała, dlatego objawy bywają bardzo różne. Wiele przypadków można leczyć, a niektóre koty żyją jeszcze latami po rozpoznaniu. Ten poradnik wyjaśnia, co zwykle zauważają opiekunowie, jak lekarze weterynarii potwierdzają chorobę i na czym zazwyczaj polega leczenie.
Czym jest chłoniak
Chłoniak to nowotwór limfocytów, czyli białych krwinek, które są częścią układu odpornościowego. Limfocyty krążą we krwi i naczyniach chłonnych oraz gromadzą się w węzłach chłonnych, śledzionie, błonie śluzowej jelit i innych tkankach. Dlatego chłoniak może zajmować jeden narząd lub kilka jednocześnie.
U kotów najczęściej zajęty jest przewód pokarmowy. Chłoniak jelitowy stanowi około 50–70 procent przypadków. Inne postacie dotyczą klatki piersiowej (tzw. chłoniak śródpiersia), nerek, nosa, węzłów chłonnych, wątroby i śledziony, oczu, skóry albo mózgu i rdzenia kręgowego.
Lekarze weterynarii opisują chłoniaka także według stopnia złośliwości. Chłoniak o niskim stopniu złośliwości, czyli drobnokomórkowy, rośnie powoli i najczęściej występuje w jelitach starszych kotów. Chłoniak o wysokim stopniu złośliwości, czyli wielkokomórkowy, rośnie szybko i wymaga szybkiego leczenia. Stopień złośliwości wpływa zarówno na plan leczenia, jak i na rokowanie.
Dlaczego niektóre koty chorują
Większość kotów z chłoniakiem to koty starsze, w chwili rozpoznania często w wieku 10–12 lat, ale choroba może wystąpić w każdym wieku. Chłoniak klatki piersiowej dotyczy zwykle młodszych kotów, często w wieku około pięciu lat.
Wirus białaczki kotów (FeLV) to najlepiej znany czynnik ryzyka. Według europejskich wytycznych dotyczących chorób kotów koty zakażone FeLV mają około 60 razy większe prawdopodobieństwo zachorowania na chłoniaka niż koty niezakażone, a choroba rozwija się u mniej więcej co czwartego kota z utrzymującym się zakażeniem FeLV. Chłoniak związany z FeLV dotyczy zwykle młodszych kotów i często pojawia się w klatce piersiowej. Koty zakażone wirusem niedoboru immunologicznego kotów (FIV) również częściej zapadają na nowotwory. Chłoniak związany z FeLV występuje dziś rzadziej niż kiedyś, najprawdopodobniej dlatego, że więcej kotów jest obecnie testowanych i szczepionych. Obecnie lekarze weterynarii najczęściej spotykają się z postacią jelitową.
Regularne narażenie na dym tytoniowy wiąże się z większym ryzykiem chłoniaka jelitowego. Wiele kotów z chłoniakiem ma ujemne wyniki testów na oba wirusy i u tych kotów zwykle nie udaje się ustalić jednej przyczyny.
Objawy, na które warto uważać
Objawy zależą od umiejscowienia nowotworu. Chłoniak jelitowy często rozwija się powoli i może przypominać przewlekłe problemy żołądkowo-jelitowe. Oto zmiany, które opiekunowie zauważają najczęściej.
- Utrata masy ciała, czasem mimo że kot nadal je
- Nawracające wymioty lub biegunka
- Jedzenie mniejszych ilości albo odchodzenie od miski po kilku kęsach
- Mniej energii, więcej snu lub częstsze ukrywanie się
- Szybki lub utrudniony oddech przy chłoniaku klatki piersiowej
- Picie wody i oddawanie moczu w większych ilościach niż zwykle przy chłoniaku nerek
- Wydzielina z nosa, kichanie lub głośny oddech przy chłoniaku nosa
- Twarde, powiększone węzły chłonne, na przykład pod żuchwą
- Chwiejny chód, osłabienie lub drgawki przy chłoniaku układu nerwowego
Wiele z tych objawów pasuje też do częstszych problemów, takich jak nieswoiste zapalenie jelit lub choroba nerek. Aby je odróżnić, lekarz weterynarii musi wykonać badania. Przy stopniowej utracie masy ciała u starszego kota warto wybrać się na badanie kontrolne, nawet jeśli poza tym kot wydaje się zdrowy.
Kiedy to nagły przypadek
Chłoniak w klatce piersiowej może utrudniać oddychanie, a stan ten może się szybko pogorszyć. Natychmiast zabierz kota do lekarza weterynarii lub do całodobowej lecznicy weterynaryjnej, jeśli oddycha z otwartym pyszczkiem, oddycha szybko w spoczynku lub oddycha z wysiłkiem. To samo dotyczy zapaści, napadu drgawek lub kilkukrotnych wymiotów w ciągu jednego dnia.
Kot, który od doby je bardzo mało lub nic, także powinien wkrótce zostać zbadany. U kotów, które nie jedzą, może rozwinąć się poważna choroba wątroby zwana stłuszczeniem wątroby, a koty z nadwagą są bardziej narażone. Najlepiej zadzwonić do lekarza weterynarii tego samego dnia i zapytać, kiedy przywieźć kota.
Jak lekarze weterynarii stawiają diagnozę
Lekarz weterynarii zaczyna od pełnego badania klinicznego: obmacuje brzuch, sprawdzając, czy jelita nie są pogrubione, a węzły chłonne powiększone, i osłuchuje klatkę piersiową. Badania krwi i moczu pokazują, jak pracują narządy, i pomagają wykluczyć inne choroby. Przy okazji lekarz weterynarii zwykle wykonuje testy na FeLV i FIV. Zdjęcia rentgenowskie i USG pozwalają wykryć powiększone węzły chłonne, pogrubione jelita, płyn lub guzy.
Aby potwierdzić chłoniaka, lekarz weterynarii potrzebuje próbki komórek lub tkanki. Aspiracja cienkoigłowa polega na pobraniu komórek cienką igłą i jest szybkim zabiegiem. Jeśli nie daje jednoznacznej odpowiedzi, wykonuje się biopsję, czyli w znieczuleniu pobiera się mały fragment tkanki – za pomocą endoskopu albo podczas operacji. Biopsja pokazuje też, czy chłoniak jest drobnokomórkowy, czy wielkokomórkowy.
Próbki tkanki mają największe znaczenie przy chorobach jelit. Chłoniak o niskim stopniu złośliwości i nieswoiste zapalenie jelit mogą wyglądać bardzo podobnie, a do ich odróżnienia zwykle potrzebna jest biopsja. Dalsze badania, zwane oceną stopnia zaawansowania, pokazują, jak daleko nowotwór się rozprzestrzenił. Lekarz weterynarii może skierować cię do lekarza weterynarii onkologa, czyli specjalisty zajmującego się nowotworami.
Leczenie i rokowanie
Leczenie zależy od rodzaju, stopnia złośliwości i umiejscowienia chłoniaka oraz od ogólnego stanu zdrowia kota. Celem jest remisja, co oznacza, że objawy ustępują, a nowotworu nie da się już wykryć podczas rutynowych badań kontrolnych, przy czym kot je i dobrze się czuje.
Chłoniaka jelitowego o niskim stopniu złośliwości zwykle leczy się w domu sterydem i chemioterapeutykiem w tabletkach. Większość kotów dobrze reaguje na leczenie. Opisywany odsetek remisji wynosi od około 70 procent do ponad 90 procent, a wiele kotów żyje dwa lata lub dłużej.
Chłoniaka o wysokim stopniu złośliwości zwykle leczy się według jednego z kilku protokołów chemioterapii w zastrzykach, podawanej w lecznicy przez okres od kilku tygodni do kilku miesięcy. Wyniki bardzo zależą od postaci chłoniaka. Jeśli u kota nastąpi remisja, często trwa ona od kilku miesięcy do około roku. U kotów zakażonych FeLV wyniki są zwykle gorsze. Radioterapia może być bardzo skuteczna przy chłoniaku nosa. W przypadku pojedynczego guza w jelicie czasem stosuje się operację w połączeniu z chemioterapią.
Jeśli chemioterapia nie wchodzi w grę, sam steryd może złagodzić objawy i poprawić jakość życia na pewien czas, często na dwa do czterech miesięcy. Służy to poprawie komfortu kota i nie leczy samego nowotworu.
Koty zwykle znoszą chemioterapię lepiej niż ludzie. Wypadanie sierści zdarza się rzadko, a skutki uboczne, takie jak wymioty czy słaby apetyt, pojawiają się tylko u mniej więcej jednego kota na dziesięć. Chemioterapia może też obniżać liczbę białych krwinek, dlatego badania krwi są częścią wizyt kontrolnych. Jeśli pojawią się skutki uboczne, lekarz weterynarii może zmodyfikować plan leczenia; wyjaśni też, jak bezpiecznie postępować w domu z lekami i zawartością kuwety. Regularne wizyty kontrolne pomagają również wcześnie wychwycić ewentualny nawrót nowotworu.
Inne zwierzęta domowe i ludzie
Sam chłoniak nie jest zaraźliwy. Kot z chłoniakiem nie może przenieść nowotworu na inne koty, psy ani ludzi.
Wirusy, które się z nim wiążą, przenoszą się jednak między kotami. FeLV przenosi się przez bliski kontakt, na przykład podczas wzajemnego wylizywania się, przez rany po ugryzieniach oraz wspólne miski na jedzenie i kuwety. Kotka może też przekazać wirusa swoim kociętom. FIV szerzy się głównie przez rany po ugryzieniach. Nie ma dowodów na to, że którykolwiek z tych wirusów zakaża ludzi. Jeśli twój kot z chłoniakiem ma dodatni wynik testu na FeLV lub FIV, zapytaj lekarza weterynarii, jak chronić pozostałe koty w domu.
Jak zmniejszyć ryzyko
Te kroki zmniejszają ryzyko, choć żaden z nich nie zapobiega wszystkim przypadkom.
- Zbadaj każdego nowego kota w kierunku FeLV i FIV, zanim pozna twoje pozostałe koty. Bardzo świeże zakażenie może początkowo nie być wykrywalne, dlatego lekarz weterynarii może zaproponować powtórny test kilka tygodni później.
- Zapytaj lekarza weterynarii o szczepionkę przeciw FeLV. Jest zalecana dla kociąt oraz dorosłych kotów narażonych na kontakt z wirusem, na przykład kotów wychodzących na zewnątrz.
- Chroń kota przed dymem tytoniowym.
- Trzymaj kota w domu lub pilnuj go, gdy przebywa na zewnątrz, aby ograniczyć bójki i rany po ugryzieniach.
- Umawiaj regularne badania kontrolne i zapytaj lekarza weterynarii, jak często starszy kot powinien być badany. Ważenie kota podczas każdej wizyty pomaga wcześnie wychwycić powolną utratę masy ciała.
Badania są ważne u nowo adoptowanych kotów. Według europejskich wytycznych dotyczących chorób kotów FeLV występuje u mniej niż 1 procenta kotów w północnej i zachodniej Europie oraz u maksymalnie około 9 procent kotów w niektórych częściach południowej Europy. W Paw Squadron każde zwierzę przed adopcją przechodzi badanie i leczenie oraz otrzymuje szczepienia i mikroczip. Zachowaj dokumentację zdrowotną kota i zabierz ją na pierwszą wizytę u swojego lekarza weterynarii, aby mógł sprawdzić, jakie badania zostały już wykonane. Jeśli masz pytania dotyczące kota, którego chcesz adoptować, wyślij zgłoszenie adopcyjne albo przeczytaj więcej poradników w dziale PawPedia.
Zobacz też
Z naszych akcji ratunkowych
13:25Ratowanie przestraszonego, porzuconego szczeniaka ze złamanym sercemClean Eastwood · 26 lutego 2022
13:39Porzucony szczeniak był przerażony i marzł podczas potężnej ulewy, aż wydarzyło się toEmma Storm · 23 lutego 2022
12:28Ratowanie samotnego szczeniaka, o którego nikt nie dbałCarrie Undercart · 19 lutego 2022
Źródła
Źródła internetowe
- White Blood Cell Disorders (Leukemia and Lymphoma) of Cats · Merck Veterinary Manual (Pet Owner Version)
- Lymphoma in Cats · VCA Animal Hospitals
- Lymphoma · Cornell Feline Health Center, Cornell University
- Lymphoma in cats · PDSA
- ACVIM consensus statement guidelines on diagnosing and distinguishing low-grade neoplastic from inflammatory lymphocytic chronic enteropathies in cats · Marsilio S. et al., Journal of veterinary internal medicine (2023)
Encyklopedie
- Lymphoma in animals · Wikipedia
Książki
- Vail DM, Thamm DH, Liptak JM (eds.). Withrow and MacEwen's Small Animal Clinical Oncology. 6th ed. St. Louis: Elsevier, 2019. ISBN 9780323594967
- Ettinger SJ, Feldman EC, Côté E (eds.). Textbook of Veterinary Internal Medicine: Diseases of the Dog and the Cat. 8th ed. St. Louis: Elsevier, 2016. ISBN 9780323312110
- Little SE (ed.). The Cat: Clinical Medicine and Management. St. Louis: Elsevier Saunders, 2012. ISBN 9781437706604
- Щербаков Г. Г. и др.; под общ. ред. Г. Г. Щербакова. Внутренние болезни животных: учебник [Internal Diseases of Animals: A Textbook]. Санкт-Петербург: Лань, 2014. ISBN 9785811416820
- 田中茂男、津曲茂久、鎌田寛、亘敏広. 猫の医学 [Feline Medicine]. 東京: 時事通信出版局, 2011. ISBN 9784788711617
Ten artykuł zawiera ogólne informacje i nie jest poradą weterynaryjną. W sprawach zdrowia swojego zwierzęcia zawsze konsultuj się z lekarzem weterynarii. Niektóre obrazy w dziale PawPedia mogą być wygenerowane przez AI.
Ta strona została ostatnio zaktualizowana 18 października 2026 r.