Enfeksiyöz Köpek Hepatiti: Belirtiler, Tedavi ve Korunma

Nedenleri

Hastalığa, kısaca çoğu zaman CAV-1 olarak anılan köpek adenovirüsü tip 1 neden olur. İnsanlarda hepatite yol açan virüslerden farklı bir virüstür ve insanlar için risk oluşturmaz. Kedilerde hastalığa yol açtığı bilinmemektedir.

Virüs köpeklerin yanı sıra tilkileri, kurtları, koyotları ve ayıları da enfekte eder. Birleşik Krallık, Almanya ve İtalya’da yapılan çalışmalarda virüs yabani kızıl tilkilerde bulunmuştur ve araştırmacılar kızıl tilkiyi yaban hayatında önemli bir rezervuar olarak kabul eder. Hastalığın nadir hâle geldiği yerlerde bile veteriner hekimlerin köpekleri aşılamaya devam etmesinin nedenlerinden biri budur.

Yakın akrabası olan köpek adenovirüsü tip 2 (CAV-2), kennel öksürüğünün nedenlerinden biridir. Bu virüs burada önemlidir, çünkü modern aşılar hepatite karşı koruma sağlamak için bu ikinci virüsü kullanır.

Nasıl bulaşır

Köpekler virüsü, enfekte bir köpeğin idrarı, dışkısı, salyası ya da göz ve burun akıntısıyla temas ettikten sonra ağız ve burun yoluyla alır. Virüs mama kapları, yataklar, ayakkabılar ve eller gibi aracılarla da taşınabilir.

Virüsten kurtulmak zordur. Vücut dışında haftalarca ya da aylarca canlı kalabilir ve bazı yaygın dezenfektanlara karşı dirençlidir. İyileşen köpekler, sağlıklı görünseler bile altı ay ya da daha uzun süre virüsü idrarlarıyla saçmaya devam edebilir.

Buharlı temizlik ve seyreltilmiş ev tipi çamaşır suyu çözeltisi virüsü etkisiz hâle getirir. Hasta bir köpeğin ardından temizlik yapmanız gerekiyorsa doğru seyreltme oranını ve temas süresini veteriner hekiminize sorun.

Belirtiler genellikle temastan yaklaşık 4 ila 9 gün sonra başlar. En çok risk altında olanlar bir yaşından küçük yavru köpekler ve her yaştan aşısız köpeklerdir; hastalığın en ağır seyri küçük yavrularda görülür.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Hastalık, fark edilmeyecek kadar hafif bir seyirden ani ölüme kadar uzanabilir. Hafif geçiren bir köpek yalnızca yorgun görünebilir, daha az yiyebilir ve hafif ateşlenebilir. Daha ağır vakalarda şu belirtiler görülebilir.

• Çoğu zaman 104 °F (40 °C) üzerinde olan ve bir ila altı gün süren yüksek ateş
• Halsizlik, iştahsızlık ve her zamankinden fazla susama
• Gözlerde kızarıklık ve gözlerden ve burundan sulu akıntı
• Kusma (bazen kanlı) ve ishal
• Ağrılı karın
• Bademciklerde büyüme
• Diş etlerinde küçük kırmızı noktalar, morarma ya da süt dişlerinin çevresinde kanama
• Baş, boyun ya da gövdede şişlik
• Nöbetler, sendeleyerek yürüme, bacaklarda güçsüzlük ya da körlük

Virüs karaciğere saldırsa da hastalığın erken döneminde diş etlerinde ya da gözlerde sararma (sarılık) seyrek görülür. Öksürük tipik bir belirti değildir. Bu belirtilerin birçoğu gençlik hastalığı (distemper), parvovirüs, leptospiroz ve zehirlenmeyle örtüşür; bu yüzden aralarındaki farkı anlamak için veteriner muayenesi gerekir.

Ne zaman acil durumdur

Çok küçük yavrularda hastalık hızla ilerleyebilir. Bazı yavrular, öncesinde çok az belirti göstererek ya da hiç belirti göstermeden aniden ölür. Köpeğinizde aşağıdakilerden herhangi biri görülürse hemen bir veteriner hekimi arayın ve vakit kaybetmeden kliniğe gidin.

• Kan kusma ya da kanlı ishal
• Diş eti kanaması, kendiliğinden ortaya çıkan morluklar ya da deride küçük kırmızı noktalar
• Soluk ya da sarı diş etleri
• Nöbetler, yığılıp kalma ya da ani güçsüzlük
• Aşıları tamamlanmamış bir yavruda yüksek ateş

Kliniğe varmadan önce bulaşıcı bir hastalıktan şüphelendiğinizi bildirin; böylece personel köpeğinizi diğer hastalardan uzak tutabilir. Hastalığa yakalanan köpeklerin yaklaşık %10 ila %30’u ölür ve kayıplar en çok küçük yavrularda görülür. Erken bakım, hasta bir köpeğe en iyi şansı verir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis ve tedavi eder

Veteriner hekiminiz aşıları, diğer köpeklerle yakın zamandaki temasları ve köpeğin nereden geldiğini soracaktır. Kan testlerinde çoğu zaman düşük beyaz kan hücresi (lökosit) sayısı, düşük trombosit, yavaşlamış kan pıhtılaşması ve yükselmiş karaciğer değerleri görülür. İdrar testi, böbreklerden protein kaçağını gösterebilir. Virüsü (PCR) ya da ona karşı oluşan antikorları saptayan testler tanının doğrulanmasına yardımcı olabilir. Veteriner hekim ayrıca fare zehri, distemper, parvovirüs, leptospiroz ve diğer karaciğer hastalıkları gibi benzer belirtilere yol açan başka nedenleri de dışlar.

Virüsü öldüren bir ilaç yoktur. Tedavi, bağışıklık sistemi enfeksiyonla savaşırken vücudu destekler. Hasta köpekler genellikle izolasyonda hastaneye yatırılır. Bakım; damar yoluyla sıvı tedavisi, beslenme desteği, kusmayı kontrol altına alan ilaçlar ve köpek güçsüz düşmüşken yerleşen bakteriyel enfeksiyonlar için antibiyotikleri içerebilir. Ciddi kanaması olan köpeklerde plazma ya da kan nakli gerekebilir. Veteriner hekiminiz bu planın hangi kısımlarının köpeğiniz için gerekli olduğunu açıklayacaktır.

Mavi göz ve iyileşme

İyileşen her dört köpekten yaklaşık birinin gözlerinde, çoğu zaman her iki gözde, bulanık ve mavimsi bir görünüm gelişir. Bu durum genellikle diğer belirtiler geçtikten 7 ila 10 gün sonra, köpek zaten daha iyi görünürken ortaya çıkar. Bu “mavi göz”, gözdeki virüse karşı gelişen bir bağışıklık tepkisinden kaynaklanır ve çoğu köpekte kendiliğinden geçer. Ağrılı olabileceği için veteriner hekim göz ilacı reçete edebilir ve köpeğin parlak ışıktan uzak tutulmasını önerebilir. Nedeni ne olursa olsun, bir köpeğin gözünde ortaya çıkan ani bir bulanıklık vakit kaybetmeden veterinere gitmeyi gerektirir.

İyileşen köpekler iyi beslenseler bile çoğu zaman kilolarını yavaş geri alır. Bazı köpeklerde karaciğer ya da böbrekler enfeksiyon geçtikten sonra da hasarlı kalır; bu yüzden veteriner hekiminiz kontrol amaçlı kan ve idrar testleri önerebilir. İyileşen bir köpek virüsü aylarca idrarıyla saçabileceği için onu aşısız yavrulardan uzak tutun ve bir araya gelmelerinin ne zaman güvenli olacağını veteriner hekiminize sorun.

Korunma ve aşılama

Başlıca korunma yolu aşılamadır. Bulaşıcı köpek hepatiti temel aşıların kapsamındadır; Dünya Küçük Hayvan Veteriner Hekimleri Birliği (WSAVA) bu aşıları dünyanın her yerindeki köpekler için önerir. Bu hastalığa karşı aşı genellikle distemper ve parvovirüs aşılarıyla birlikte tek bir enjeksiyonda yapılır.

Eski aşılarda doğrudan CAV-1 kullanılırdı ve bu aşılar bazen mavi göze yol açardı. Modern aşılarda ise bunun yerine akraba virüs CAV-2 kullanılır. CAV-2, aynı mavi göz riskini taşımadan hepatite karşı güçlü bir çapraz koruma sağlar.

WSAVA kılavuzları, yavru aşılarına 6 ila 8 haftalıkken başlanmasını ve yavru en az 16 haftalık olana kadar 2 ila 4 haftada bir tekrarlanmasını önerir. 2024 kılavuzları bunun ardından yaklaşık 6 aylıkken bir doz daha yapılmasını ya da yavrunun korunduğunu kontrol etmek için bir kan testi yapılmasını tavsiye eder. Bazı klinikler bu dozu bunun yerine yaklaşık 1 yaşında yapar. Bundan sonra bu temel hastalıklar için hatırlatma dozları genellikle üç yılda birden daha sık gerekmez. WSAVA’ya göre aşı geçmişi bilinmeyen yetişkin bir köpeği tek doz temel aşı büyük olasılıkla koruyacaktır; yüksek riskli durumlarda ikinci bir doz yapılabilir. Veteriner hekiminiz planı köpeğinizin yaşına, sağlığına ve bölgenizdeki risklere göre düzenler.

Yavru aşı serisi tamamlanana kadar, yavrunuzun kalabalık parklara ne zaman güvenle gidebileceğini ve tanımadığınız köpeklerle ne zaman tanışabileceğini veteriner hekiminize sorun.

Kurtarılmış ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Sokak yavrularının ve kaydı olmayan köpeklerin aşı geçmişi bilinmez ve veteriner hekimler genellikle onları aşısız kabul eder. WSAVA’nın barınaklara yönelik rehberi, çok sayıda köpeğin bir arada yaşadığı yerlerde enfeksiyonlar hızla yayıldığı için her hayvana gelişinde temel aşıların yapılmasını önerir.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur. Her hayvan veteriner kontrolünden geçirilir, iç parazit tedavisi yapılır ve pirelere ve diğer parazitlere karşı tedavi uygulanır. Sahiplenmeden önce de her hayvanın kontrolü ve tedavisi yapılır, aşıları uygulanır ve mikroçipi takılır.

Köpeğiniz eve geldiğinde aşı kartını kendi veteriner hekiminize götürün. Küçük bir yavrunun serinin sonraki dozlarına hâlâ ihtiyacı olabilir; veteriner hekiminiz bir sonraki hatırlatma dozlarını planlayacaktır. Yeni sahiplenilmiş bir yavruda ateş, kusma ya da gözlerde bulanıklık görülürse aynı gün veteriner hekiminizi arayın. Sahiplenmeyle ilgili sık sorulan soruların yanıtlarını SSS sayfamızda, daha fazla sağlık rehberini ise PawPedia’da bulabilirsiniz.