Köpeklerde Kornea Ülseri ve Keratit: Belirtiler ve Tedavi

Kornea nasıl hasar görür

Kornea katmanlardan oluşur. İnce dış katman epiteldir. Bunun altında, korneaya sağlamlığını veren kalın orta katman olan stroma bulunur. Arka kısma yakın yerde Descemet zarı adı verilen çok ince bir tabaka vardır. Sığ bir ülser yalnızca dış katmanı etkiler. Derin bir ülser stromaya kadar uzanır. Ülser ne kadar derinse o kadar ciddidir.

Köpeklerde ülserlerin çoğu bir yaralanmayla başlar. En yaygın nedenler şunlardır.

• Kedi, diken, dal veya sert oyun kaynaklı bir çizik
• Yüzü halıya veya mobilyalara sürtme
• Göz kapaklarının altına takılan tohumlar, kum veya başka yabancı maddeler
• Göze şampuan, toz veya başka kimyasalların kaçması
• İçe doğru kıvrılan göz kapakları veya göze sürtünen fazladan kirpikler
• Kuru göz olarak bilinen yetersiz gözyaşı üretimi

Ülser oluştuktan sonra içine çoğu zaman bakteriler girer ve enfeksiyon ülseri derinleştirebilir. Bazı sağlık sorunları da ülser oluşma olasılığını artırır ya da iyileşmeyi yavaşlatır. Bunlar arasında diyabet, Cushing hastalığı ve tiroid bezinin az çalışması bulunur.

Riski daha yüksek olan köpekler

Pug, Fransız Bulldog ve Bulldog gibi basık yüzlü ırkların gözleri belirgindir ve sığ göz çukurlarına yerleşmiştir. Bu köpeklerin bazıları göz kapaklarını tam olarak kapatamaz. Kornea açıkta kaldığı için kurur ve daha kolay yaralanır. Yıllar içinde bu durum yara izi oluşumuna, korneada kahverengi pigment birikmesine ve tekrarlayan ülserlere yol açabilir. Göze değen tüyler veya deri kıvrımları sorunu daha da artırır.

Boxer’lar, çoğu zaman indolent ülser olarak adlandırılan, yavaş iyileşen yüzeysel bir ülserle bilinir. Bu ülser genellikle orta yaşlı veya yaşlı köpeklerde görülür. Golden Retriever’lar da etkilenebilir. Kuru gözü ya da göz kapağı sorunları olan her ırktan köpeğin de riski daha yüksektir.

Dikkat edilmesi gereken belirtiler

Birçok köpek, siz gözde herhangi bir şey fark etmeden önce ağrısını davranışlarıyla belli eder. Gözü kısma veya bir gözü kapalı tutma, normalden fazla gözyaşı ve göz kenarından akıntıya dikkat edin. Köpeğiniz patisiyle gözüne dokunabilir, yüzünü yere sürtebilir veya parlak ışıktan kaçınabilir. Gözün çevresindeki pembe doku kırmızı ve şiş görünebilir. Gözün bir kısmı puslu veya bulanık görünebilir. Kornea iyileştikçe yüzeyi boyunca minik kırmızı kan damarları gelişebilir.

Bazı ülserler özel bir boya olmadan görülemeyecek kadar küçüktür. Köpeğiniz gözünü kısıyorsa veya bir gözünü kapalı tutuyorsa, göz size normal görünse bile kısa süre içinde kontrol ettirilmesi önerilir.

Ne zaman acil durumdur

Gözde görülebilen bir çukur ya da krater veya bulanık bir alanın ortasında saydam, camsı bir nokta varsa hemen bir veteriner hekime başvurun. Bunlar, ülserin korneayı neredeyse tamamen delip geçtiğinin belirtisi olabilir. Son ince katman yırtılırsa gözün içindeki sıvı dışarı çıkar ve göz kurtarılamayabilir. Yumuşak, jöle kıvamında ya da eriyor gibi görünen bir göz de acil bakım gerektirir. Büyümeye devam eden bulanık bir alan, koyu kıvamlı sarı veya yeşil akıntı ya da kedi pençesinden kaynaklanan her türlü göz yaralanması da öyle.

Göze şampuan veya bir kimyasal kaçarsa hemen kliniği arayın. Gelmeden önce gözü temiz, ılık suyla nazikçe durulamanızı söyleyebilirler. Basık yüzlü ırklarda her türlü göz yaralanmasında ekstra özen gerekir, çünkü bu ırklarda ülserler hızla derinleşebilir.

Veteriner hekimler nasıl teşhis ve tedavi eder

Temel test hızlıdır. Veteriner hekim göze bir damla turuncu boya damlatır. Boya, dış katmanın eksik olduğu her alana tutunur ve yeşil görünür. Özel bir ışık, çok küçük ülserlerin ortaya çıkmasına yardımcı olur. Veteriner hekim nedeni de araştırır. Bu genellikle göz kapaklarını ve kirpikleri kontrol etmek, kapakların altında yabancı madde olup olmadığına bakmak ve gözyaşı üretimini ölçmek anlamına gelir. Derin veya enfekte ülserlerde veteriner hekim laboratuvar testleri için gözden örnek alabilir.

Tedavi, ülserin ne kadar derin olduğuna ve neyin neden olduğuna bağlıdır. Basit yüzeysel bir ülser genellikle enfeksiyonu önlemek için antibiyotikli damla veya merhemle ve bununla birlikte ağrı kesiciyle tedavi edilir. Bazı köpeklere ayrıca göz içindeki kasları gevşeten ve ağrıyı hafifleten damlalar da verilir. Nedenin de düzeltilmesi gerekir. Fazladan bir kirpik veya içe kıvrılmış bir göz kapağı ülsere sürtünmeye devam ettiği sürece ülser iyileşmez.

Derin ülserler daha yoğun bakım gerektirir. Bu; daha sık damla uygulaması, ağrı ve iltihap için ağızdan verilen ilaçlar ve korneanın yıkımını yavaşlatmaya yardımcı olan, kandan hazırlanan serum damlaları anlamına gelebilir. Birçok derin ülser, korneayı desteklemek için ameliyat gerektirir; örneğin gözün pembe iç zarından alınan dokuyla yapılan bir greft. Veteriner hekiminiz sizi bir veteriner göz uzmanına yönlendirebilir.

İndolent ülserler farklı bir yaklaşım gerektirir. Ülserin kenarındaki dış katman gevşek kalır ve tutunmaz. Veteriner hekim genellikle bu gevşek dokuyu temizler ve yeni hücrelerin tutunabilmesi için ülser tabanını hafifçe çizebilir.

Ülser açıkken steroidli göz damlaları kullanılmaz, çünkü iyileşmeyi yavaşlatabilir veya durdurabilir ve ciddi komplikasyonlara yol açabilirler. Bu nedenle, veteriner hekiminiz gözü kontrol etmediyse daha önceki bir sorundan ya da başka bir evcil hayvandan kalan damlaları kullanmamak en iyisidir. Ülser iyileştikten sonra veteriner hekiminiz bazen kalan kan damarlarını ve yara izini azaltmak için bu damlaları kullanabilir.

İyileşme süresi ve evde bakım

Basit yüzeysel bir ülser çoğu zaman bir hafta içinde, bazen üç ila beş günde iyileşir. İndolent ülserler daha uzun sürer ve tekrarlayabilir. Derin ülserler ise daha da uzun sürer ve yakın takip gerektirir. İyileşme geride hafif, bulanık bir iz bırakabilir; veteriner hekiminiz bu izin görmeyi etkileme olasılığı olup olmadığını size söyleyebilir.

Veteriner hekiminiz ülserin kapandığını doğrulamak için boya testini tekrarlar. Ülserin ne kadar ciddi olduğuna bağlı olarak kontroller arasında bir gün ile bir hafta arasında süre olabilir. Evde şu adımlar gözün iyileşmesine yardımcı olur.

• Veteriner hekiminiz köpeğinizi huni şeklinde koruyucu bir yakalıkla eve gönderirse, köpeğiniz gözünü sürtemesin veya patisiyle gözüne dokunamasın diye yakalığı takılı tutun.
• Her ilacı veteriner hekiminizin belirlediği programa göre verin. İki tür damla kullanıyorsanız aralarında ne kadar beklemeniz gerektiğini sorun.
• Göz daha erken iyileşmiş görünse bile, veteriner hekiminiz ülserin iyileştiğini doğrulayana kadar tedaviye devam edin.
• Tüm kontrol randevularına gidin.
• Göz kısma kötüleşirse, bulanık alan büyürse veya akıntı değişirse kliniği arayın.
• Göz iyileşirken köpeğinizi çalılıklardan, sert oyundan ve onu tırmalayabilecek diğer evcil hayvanlardan uzak tutun.

Diğer keratit türleri

Kronik yüzeysel keratit olarak da adlandırılan pannus, genellikle ülser içermeyen bir bağışıklık sistemi hastalığıdır. En sık çoban köpeği ırklarında, Greyhound’larda ve Dachshund’larda görülür; ancak başka ırklar ve melez köpekler de bu hastalığa yakalanabilir. Kan damarları ve bulanık doku genellikle korneanın dış ve alt kenarından başlar ve yavaş yavaş korneanın üzerine yayılır. Gözün iç köşesindeki ek göz kapağı olan üçüncü göz kapağı da kalınlaşabilir ve kenarı boyunca koyu rengini kaybedebilir. Ultraviyole ışık pannusu kötüleştirir. Hastalık tamamen iyileştirilemez, ancak ömür boyu kullanılan göz ilaçları ve düzenli kontroller onu kontrol altında tutabilir.

Birçok basık yüzlü ırkın gözlerinde görülen kahverengi pigment, uzun süreli keratitin başka bir biçimidir. Gözün açıkta kalması, kuru göz ya da göze sürtünen kirpik ve tüyler nedeniyle yavaş yavaş birikir. Genellikle tamamen geri döndürülemez; bu nedenle düzenli göz kontrolleri, durumun erken fark edilmesine ve nedeninin tedavi edilmesine yardımcı olur.

Korunma ve yeni sahiplenilmiş köpekler

Yaralanma, kirpik veya kuru gözden kaynaklanan bir kornea ülseri diğer evcil hayvanlara veya insanlara bulaşmaz. Gençlik hastalığı (distemper) gibi bazı bulaşıcı hastalıklar, diğer hastalık belirtileriyle birlikte göz akıntısına neden olabilir. Güncel aşılar bu hastalıklara karşı koruma sağlar.

Her çiziği önleyemezsiniz, ancak birkaç alışkanlık riski azaltır. Banyo sırasında şampuanı köpeğinizin gözlerinden uzak tutun. Yeni bir köpeği evde yaşayan kediyle yavaş ve sakin bir şekilde tanıştırın. Basık yüzlü ırklarda veteriner hekiminizden her ziyarette göz kapaklarını, kirpikleri ve gözyaşı üretimini kontrol etmesini isteyin. Köpeğinizde kuru göz veya pannus varsa, gözler iyi görünse bile tedaviyi sürdürün.

Paw Squadron’da her kurtarmanın ardından ilk duraklar veteriner ve banyodur; her hayvan sahiplendirilmeden önce veteriner kontrolünden geçirilir, tedavi edilir, aşılanır ve ona mikroçip takılır. Bir zamanlar sokakta yaşamış bir köpeğin korneasında geçmiş yaralanmalardan kalma eski izler olabilir. Yeni bir ev de evde yaşayan bir kedi ya da başka bir köpekle ilk hareketli oyunlar gibi yeni riskler getirebilir. İlk haftalarda göz kısma veya sulanmaya dikkat edin ve köpeğinizin gözlerini en baştan tanıması için kendi veteriner hekiminizden randevu alın. Daha fazla sağlık rehberi için PawPedia’yı ziyaret edin.